Open Monumentendag 2026 | Zo 13 september

OPEN MONUMENTENDAG | zondag 13 september

Op zondag 13 september 2026 trekt Vlaanderen er weer op uit voor de 38e Open Monumentendag. Onder de noemer "In goede handen!" focussen we dit jaar op de mensen en praktijken die zorgen voor ons erfgoed. Hoe behoeden inspecties, onderhoud en rampenplannen monumenten van groot onheil? Op welke manier geven herbestemmingen historische plekken een toekomst? Wie zijn de vrijwilligers die zich dagelijks inzetten voor erfgoed? Dat en nog veel meer ontdek je op de tweede zondag van september in heel Vlaanderen.

Begeleide wandeling over het middeleeuwse Diksmuide
om 10 uur en 14 uur, reserveren is verplicht.

Ga mee op pad met onze stadsgids naar het middeleeuwse Diksmuide. Hoe zag de stad er toen uit? Hoe leefde men? Welke sporen zijn er nu nog te vinden? De graaf, de kerk, de wethouders, ridders, kruidenvrouwen, begijnen misdadigers, allemaal passeren ze de revue. Een terugworp naar een boeiende periode, die zowel welvaart als donkere tijden kende.

Er start een wandeling om 10 uur en om 14 uur bij de dienst Toerisme. De gidsbeurt duurt 2 uren.

Ontdek erfgoedwandeling De Stadslink op eigen houtje
9.30 - 17 uur, vraag je gratis plannetje bij de dienst Toerisme

Trek langs het boeiende verleden en erfgoed van de stad en ontdek pittoreske stadshoekjes via het wandel-circuit 'De Stadslink'. Klinknagels op de de grond duiden het parcours van 3 km aan. Op alle belangrijkste locaties tonen panelen je de nodige informatie en beelden uit het rijke Diksmuidse verleden. Het hele traject is toegankelijk voor rolstoelgebruikers, enkel tussen het postgebouw en de Vismarkt wijkt dit traject af.

Wuk is dat ier?
9.30 tot 12 uur en 12.30 tot 16 uur, Verhalenschat, ingang via de dienst Toerisme

De verhalenschat onder het stadhuis is de thuisbasis van het Stadsarchief van Diksmuide. Als stedelijk geheugen bewaren wij documenten, maar ook objecten van de stad van verenigingen en van personen die een speciale band met Diksmuide onderhielden. De kelder onder het stadhuis dateert uit de 19e eeuw en kan dus als het oudste toegankelijke bouwwerk van Diksmuide gezien worden.

Op Open Monumentendag worden objecten uit het depot gehaald die de vraag opwerpen: "Wuk is dat ier?" Daarom ben je welkom met je leukste, grappigste en meest inventieve hypotheses. Daarna kan de tentoonstelling 'Geschiedenis binnen handbereik, 30 jaar Stadsarchief' in de Verhalenschat vrij bezocht worden.

UNESCO Werelderfgoed aan de IJzer
10.30 tot 11.30 uur, Museum aan de IJzer, IJzerdijk 49, reserveren is verplicht.

Tijdens het Open Monumentendag zet het Museum aan de IJzer haar UNESCO Werelderfgoed in de kijker. Ontdek de bijzondere geschiedenis van de Crypte, een beladen plek waar restanten van de eerste IJzertoren bewaard bleven en waar de IJzersymbolen hun laatste rustplaats kregen. Laat je tijdens een begeleide rondleiding meenemen in dit unieke erfgoed en ontdek de betekenis achter deze bijzondere plek.

De volledige activiteit vindt plaats in open lucht en is gratis. Bezoek aan het museum is niet inbegrepen in de activiteit.

Reserveer via publiekswerking@aandeijzer.be of 051 50 02 86.

Rondleiding in het Begijnhof
10 tot 16 uur, Begijnhof, Begijnhofstraat 2

Bezoek het gerenoveerde Begijnhof (2022) van Diksmuide waar 33 bewoners met een beperking wonen. Ze worden ondersteund door De Lovie vzw.

Je krijgt info over de unieke erfgoedsite, bezoekt de kapel en een woning. Je maakt kennis met de dagelijkse werking van het Begijnhof, de personen die De Lovie ondersteunen en bezoekt de geschenkenwinkel van Juffrouw Sibylle en het gastenverblijf 'Het Huis van Juffrouw Mus'.

100 jaar wijding van de Sint-Niklaaskerk
12 tot 18 uur, Sint-Niklaaskerk, Sint-Niklaasstraat

Toen de eerste bewoners in 1918-1919 terugkwamen in hun geliefde Diksmuide, troffen ze niets anders dan ruïnes aan. Van hun geliefde Sint-Niklaaskerk stonden er enkel nog muurresten overeind. Maar stilzitten of gelaten werd er niet. Nadat een architect was aangesteld, de oorlogsschade was geraamd en de nodige fondsen waren voorzien, kon de heropbouw van start gaan. In 1926 werd de kerk geconsacreerd en plechtig in gebruik genomen. Maar niet voor lang: op 27 mei 1940 sloeg het noodlot terug toe toen Duitse gevechtsvliegtuigen de kerk terug in brand schoten. Gelukkig werden de toren en de sacristie gered.

Ter gelegenheid van Open Monumentendag is er een tentoonstelling die het verhaal van de wederopbouw van de kerk vertelt aan de hand van historische foto's en authentieke documenten.

Boomgaard op z'n Zondags
14 tot 17.30 uur, IJzerboomgaard, IJzerdijk 41, schrijf je in op de website voor de fruithub.

Tijdens Boomgaard op z'n Zondags staat genieten centraal. In het kader van de Week van het Fruitig Erfgoed word je ondergedompeld in de wereld van hoogstamfruit, streekproducten en ambacht. In de Fruithub kun je je eigen fruit binnenbrengen om te laten persen tot heerlijk appel- en perensap.

Laat je verrassen door smakelijke proeverijen, boeiende ontmoetingen en inspirerende verhalen uit de boomgaard. Voor jong en oud is er van alles te beleven: van speelse activiteiten en interactieve animatie tot rustige wandelingen in een prachtig landschap. Ontdek hoe fruit wordt geteeld en verwerkt, proef het resultaat en beleef een gezellige dag in het groen. Een ideaal moment om samen te genieten van natuur, traditie en lokale smaken.

Meer info en het volledige programma: www.rlwesthoek.be.

Een kijk op de herbestemming van een eeuwenoude pastorie
13 tot 17 uur, Pastorie Leke, Lekedorpstraat 87

Tijdens Open Monumentendag opent de pastorie in Leke haar deuren voor bezoekers. Deze voormalige pastoriewoning, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de middeleeuwen, werd de voorbije jaren met respect voor haar erfgoedwaarde gerestaureerd en krijgt vandaag een invulling als ontmoetings- en evenementenlocatie.

Bezoekers kunnen vrij rondkijken of deelnemen aan een rondleiding waarin de geschiedenis van het gebouw, zijn bewoners, de restauratie en de herbestemming worden toegelicht door het team van Pastorie Leke en Architecten Rabaut. Een kijk achter de schermen van een gebouw dat eeuwenlang een belangrijke rol speelde in het dorpsleven in Leke.

Vanaf 14 uur vertrekken er doorlopend rondleidingen in groepen van maximaal 15 personen. Deze duurt ongeveer 30 minuten. Reserveren is niet nodig. Zodra er voldoende geïnteresseerden zijn, vertrekt de volgende groep. Bij mooi weer is ook het terras in de pastorietuin geopend voor een drankje.

Stal je fiets aan de oude hekpijlers of op het grasplein tegenover de Pastorie. De auto parkeren kan in de Kloosterstraat, net om de hoek. Rolstoelgebruikers kunnen het gelijkvloers betreden.

Bezoek aan de Grote Wacht Zuid
9.30 tot 17.30, Oud Stuivekens 2B, bereikbaar te voet of per fiets via Oud Stuivekenspad vanaf de IJzerdijk.

De oorlogssite 'De Grote Wacht Zuid' is 'in goede handen' bij de Koninklijke Vereniging De Vrienden van het Onze-Lieve-Vrouwhoekje in Oud-Stuivekenskerke. De vzw staat in voor het behoud en beheer van de site, in nauwe samenwerking met de stad Diksmuide. De site bleef bewaard dankzij Pater Edouard 'Martial' Lekeux, reserveofficier bij de Belgische artillerie, die na WO I de herdenkingskapel Onze-Lieve-Vrouw der Zege liet bouwen. Tijdens de oorlog bracht hij er de Duitse stellingen in kaart en nadien beschreef hij zijn ervaring in verschillende boeken.

De erfgoedsite omvat de gerestaureerde basis van de kerktoren, de kapel met 41 gedenkstenen, twee gedenkzuilen, een deel van de commandobunker en de originele demarcatiepaal.

Geleide bezoeken: 10 uur, 13 uur en 16 uur